Marketinq penetrasiyası nədir?
Marketinq penetrasiyası (Marketing Penetration) bir şirkətin məhsul və ya xidmətlərinin mövcud bazardakı müştərilər tərəfindən qəbul edilmə səviyyəsini və ya bazar payını artırmağa yönəlmiş marketinq strategiyasıdır. Bu strategiya mövcud bazarda məhsul və ya xidmətin satışını maksimum səviyyəyə çatdırmağa çalışır.
Əsas məqsədləri:
- Mövcud bazar payını artırmaq – Daha çox müştəri qazanmaq və ya rəqiblərdən bazar payını ələ keçirmək.
- Müştəri sədaqətini artırmaq – Mövcud müştərilərin alış-veriş tezliyini artırmaq.
- Rəqabətə üstünlük qazanmaq – Rəqiblərin məhsulları və xidmətlərinə üstünlük verən müştəriləri öz tərəfinə çəkmək.
Əsas strategiyalar:
- Qiymətlərin azaldılması: Rəqabət üstünlüyü əldə etmək üçün qiymətləri azaltmaq və müştəriləri cəlb etmək.
- Reklam və promosiyalar: Məhsul və ya xidmətləri daha geniş kütləyə tanıtmaq üçün reklam kampaniyalarının həyata keçirilməsi.
- Müştəri bazasını genişləndirmək: Mövcud müştərilərlə daha sıx əlaqə qurmaq və yeni müştərilər qazanmaq.
- Sadiqlik proqramları: Sadiq müştərilərə xüsusi üstünlüklər və mükafatlar təklif etməklə müştəri loyallığının artırılması. Xüsusi üzvlüklərin verilməsi ilə müştəriləri davamlı alış-veriş etməyə təşviq etmək.
- Paylama/Satış kanallarını genişləndirmək/optimallaşdırmaq: Məhsulun daha çox müştəriyə çatmasını təmin etmək üçün satış və paylama kanallarını artırmaq. Mağazadaxili tənzimləmələr və məhsul yerləşdirmələri ilə satışın artırılması. E-ticarət platformalarında istifadəçi təcrübəsini təkmilləşdirərək satışların artırılması.
Marketinq penetrasiyasının nümunələri:
1. Coca-Cola-nın “Bir Kola Paylaşın” Kampaniyası

“Coca-Cola” 2011-ci ildə Avstraliyada başlatdığı, daha sonra bütün dünyada tətbiq etdiyi “Share a Coke” kampaniyası ilə böyük uğur qazanmışdı. Bu kampaniyada müddətində “Coca-Cola” şüşələrinin üzərində hər ölkədə məşhur olan adlar yazılırdı. Və beləliklə müştəri özünün və ya sevdiklərinin adları olan “Cola” almaq imkanı əldə edirdi. Məhsul eyni idi, ancaq kiçik dəyişikliklə onu fərdiləşdirirdi.
Strategiya: Bu addım müştəri sədaqətini artırmağı hədəfləyirdi. Fərdiləşdirilmiş məhsulları təklif etməklə brend-müştəri əlaqəsi gücləndirilirdi.
Nəticə: “Coca-Cola” brendinin daha çox tanınmasına və müştəri loyallığına artmasına gətirib çıxardı. Həmçinin, kampaniya müddətində satışlar əhəmiyyətli dərəcədə artdı.
2. Apple-ın iPhone “Trade-In” Proqramı

Apple, iPhone istifadəçilərinə köhnə cihazlarını yeniləri ilə əvəz etmək imkanı verən “Trade-In” proqramı ilə bazara səs salmışdı. Bu təlkifi ilə Apple nüfuz etmə strategiyasını uğurla həyata keçirdi. İstifadəçilər köhnə cihazlarını Apple Store-a gətirərək endirimli qiymətlərlə yeni cihazları ala bilirdilər (bilirlər).
Strategiya: Köhnə məhsulları geri götürərək yeniləri ilə əvəz etməklə müştəri loyallığını artırmaq və satışı stimullaşdırmaq.
Nəticə: Bu proqram istifadəçiləri Apple məhsullarını mütəmadi olaraq yeniləməyə təşviq etməklə satışları artırdı və müştəri loyallığını gücləndirdi.
3. McDonald’s Loyallıq Proqramları
McDonald’s müştərilərin loyallığını artırmaq üçün bir çox fərqli loyallıq proqramları həyata keçirir. Məsələn, “MyMcDonald’s Rewards” proqramı ilə müştərilər etdikləri hər alış üçün xal toplaya və bu balları pulsuz məhsullar və ya endirimlər üçün istifadə edə bilərlər.
Strategiya: Sadiqlik proqramları vasitəsilə müştərilərə davamlı üstünlüklər təqdim etmək və müştəri loyallığını artırmaq.
Nəticə: Sadiq müştərilərin “McDonald’s”ı müntəzəm olaraq seçməsini təmin etdilər. Bununla da satışlar və müştəri məmnuniyyətini artırıldı.
4. Starbucks-ın Mobil Tətbiq və Sadiqlik Proqramı

Starbucks mobil tətbiqi və “Starbucks Rewards” loyallıq proqramı ilə müştərilərinə fərdi təkliflər və mükafatlar təqdim edir. Müştərilər isə hər alışda xal toplayaraq pulsuz içki və yemək qazana bilir.
Strategiya: Mobil proqram vasitəsilə müştərinin asan giriş əldə etməsini təmin etmək. Fərdiləşdirilmiş təkliflərlə qarşılıqlı əlaqəni və loyallığı gücləndirmək.
Nəticə: Bir seçən müştərinin Starbucks-ı müntəzəm olaraq seçməsi təmin edildi. Nəticədə satışları artırıldı, müştəri loyallığı gücləndirildi.
5. Amazon-un Baş Üzvlük Proqramı

“Amazon Prime” üzvlük proqramı ilə müştərilərə sürətli və pulsuz göndərmə, xüsusi endirimlər, Prime Video və Prime Music-dən istifadə kimi bir çox üstünlüklər təqdim edilir. Bu proqram, istifadəçiləri Amazondan daha çox alış-veriş etməyə təşviq edir.
Strategiya: Üzvlük proqramı vasitəsilə müştərilərə xüsusi üstünlüklər təqdim edərək müştəri loyallığını və alış-veriş tezliyini artırmaq.
Nəticə: Baş üzvlər digər müştərilərlə müqayisədə tez-tez və daha çox alış-veriş edir. Beləliklə, Amazo-nun satışları və müştəri loyallığını artırıldı.
6. Netflix-in Pulsuz Sınaq Müddəti

Netflix yeni istifadəçiləri cəlb etmək üçün pulsuz sınaq müddəti təklif edir. İstifadəçilər müəyyən müddət ərzində platformadan pulsuz istifadə edə və sonra abunəliyini davam etdirmək və ya ləğv etmək qərarına gələ bilərlər.
Strategiya: Pulsuz sınaq müddəti ilə potensial müştərilərin istifadəsinə şərait yaratmaq və abunə tariflərinin artırmaq.
Nəticə: Pulsuz sınaq müddəti bir çox istifadəçiyə Netflix-ə abunə olmağa və platformadan müntəzəm istifadə etməyə davam etməyə imkan verdi.
Marketinq penetrasiyasında diqqət etməli olduqlarımız:
Bazar Araşdırması: Mövcud bazar və müştəri ehtiyaclarını diqqətlə təhlil etmək lazımdır.
Qiymət Strategiyaları: Qiymət endirimləri və promokodların xərc səmərəliliyi, həmçinin davamlılığı vacibdir.
Müştəri Məmnuniyyəti: Müştəri məmnuniyyətini qorumaq və artırmaq üçün keyfiyyətli xidmət göstərmək lazımdır.
Marketinq penetrasiyası faiz olaraq ifadə olunur və belə hesablanır:
Penetrasiya səviyyəsi (%) = (Bazada olan müştərilərin sayı / Potensial müştərilərin ümumi sayı) × 100
Bu göstərici məhsulun və ya xidmətin bazardakı uğurunu ölçmək üçün istifadə olunur. Əgər bir şirkət 100 min potensial müştəriyə sahib bir bazarda fəaliyyət göstərirsə və onların 20 mini artıq məhsuldan istifadə edirsə, bazar penetrasiyası 20% olur. Məqsəd bu rəqəmi artırmaq üçün strategiyalar tətbiq etməkdir. Uğurlu marketinq penetrasiya strategiyası, brendi bazarda daha güclü mövqeyə qoya və uzunmüddətli uğurunu təmin edə bilər.
